Astma u dzieci - objawy i czynniki ryzyka

Astma jest wiodącą przyczyną chorób przewlekłych u dzieci. Początek astmy może nastąpić w każdym wieku, ale większość dzieci doświadcza pierwszych objawów choroby do ukończenia 5. roku życia.

Jakie są czynniki ryzyka rozwoju astmy?

Istnieje wiele czynników ryzyka rozwoju astmy.
Należą do nich obecność alergii, astma lub alergie w rodzinie, częste infekcje układu oddechowego, niska masa urodzeniowa, ekspozycja na dym papierosowy przed i po urodzeniu, płeć męska, rasa czarna, wychowywanie w niskich warunkach socjalnych.

Czemu coraz większą liczbę dzieci dotyka astma?
Właściwie nie wiadomo dlaczego u coraz większej liczby dzieci rozwija się astma. Niektórzy specjaliści sugerują, że rośnie ekspozycja dzieci na zwiększającą się liczbę alergenów, jak kurz, zanieczyszczenia powietrza oraz dym papierosowy. Czynniki te mogą wyzwalać napady astmy.

Inni podejrzewają, że podczas swojego dzieciństwa dzieci nie są eksponowane na wystarczającą liczbę chorób, co miałoby wzmacniać ich układ odpornościowy. Niedobory układu odpornościowego, w których organizm nie produkuje wystarczającej ilości zabezpieczających przeciwciał, mogą odgrywać rolę w patogenezie astmy.

Jeszcze inni twierdzą, że zmniejszające się odsetki matek karmiących piersią mają wpływ na brak przechodzenia ważnych substancji odpornościowych z pokarmem matki do organizmu dziecka.

Po czym mogę rozpoznać, że moje dziecko ma astmę?

Objawy sugerujące występowanie astmy to:

1. Częste napady kaszlu, mogące występować podczas zabawy, w nocy lub w trakcie śmiechu. Należy zapamiętać, że kaszel może być jedynym obecnym objawem choroby.
2. Zmniejszona ilość energii podczas zabawy.
3. Szybkie oddychanie.
4. Uczucie ucisku lub bólu w klatce piersiowej.
5. Świsty podczas oddychania.
6. Ruchy cofania w klatce piersiowej podczas wytężonego oddychania.
7. Duszność, uczucie utraty tchu.
8. Napięte mięśnie szyi i klatki piersiowej.
9. Uczucie zmęczenia lub słabości.
10. Ciemne obwódki pod oczami.
11. Częste bóle głowy.
12. Utrata apetytu.

Należy pamiętać, że nie wszystkie dzieci mają takie same objawy astmy, a objawy u jednego dziecka mogą być różne przy kolejnych napadach choroby. Nie każdy kaszel oraz świsty są powodowane przez astmę.

U dzieci poniżej 5. roku życia główną przyczyną objawów astmopodobnych są wirusowe infekcje górnej części układu oddechowego, jak przeziębienie. Jeśli dziecko ma trudności z oddychaniem, należy koniecznie udać się z nim do lekarza.

Jak diagnozuje się astmę u dzieci?

U niemowląt astma jest często trudna do zdiagnozowania. U starszych dzieci diagnoza może być często postawiona w oparciu o wywiad lekarski, opis objawów oraz badanie fizykalne.

Wywiad lekarski
Lekarz może być zainteresowany wszystkimi epizodami trudności z oddychaniem w przeszłości u dziecka, jak również występowaniem alergii, astmy, wyprysku oraz chorób płuc w rodzinie. Ważne jest dokładne opisanie objawów prezentowanych przez dziecko – kaszlu, świstów, duszności, bólu lub ucisku w klatce piersiowej – włączając w to informacje o czasie oraz częstotliwości ich występowania.

Badanie fizykalne
Podczas badania fizykalnego lekarz osłucha serce i płuca dziecka.

Badania
U wielu dzieci zleca się badanie RTG klatki piersiowej oraz badania funkcji płuc. Te ostatnie służą do mierzenia ilości powietrza w płucach oraz szybkości jego wydychania. Wyniki pomagają lekarzowi określić, jak duże nasilenie ma astma. Zwykle dzieci młodsze niż 5 lat nie są w stanie poddać się badaniu funkcji płuc ze względu na konieczność spełniania poleceń. W takim przypadku lekarz polega głównie na wywiadzie, opisie objawów oraz badaniu fizykalnym.

W celu identyfikacji konkretnego czynnika wyzwalającego napady astmy można przeprowadzić inne badania. Obejmują one skórne testy alergiczne, badania krwi, RTG zatok w celu określenia czy infekcja zatok lub choroba refluksowa przełyku (schorzenie cechujące się wstecznym zarzucaniem treści żołądkowej do przełyku, a nawet do płuc) pogarszają przebieg astmy.