Błonica – choroba zakaźna, najczęściej występująca u dzieci

Choroba ta występuje na całym świecie. Jednakże od czasu upowszechnienia szczepień zniknęła z wielu rejonów lub występuje na nich sporadycznie.

Błonica to wirusowa infekcja krtani oraz tchawicy, z oznakami infekcji układu oddechowego, np. katarem czy kaszlem.

Co jest przyczyną choroby?
Choroba jest wywoływana przez bakterię - maczugowiec błonicy - Corynebacterium diphtheriae. Za objawy odpowiedzialny jest wytwarzany przez drobnoustrój jad błoniczy, który produkowany jest przez bakterie lizogenne tj. takie, które uległy konwersji (zakażeniu) swoistym bakteriofagiem.

Jak działa maczugowiec błonicy?
Tworzy błony rzekome (dyfteryczne) z bakterii oraz obumarłych fragmentów śluzówki lub w przypadku odmiany skórnej- skóry. Błony te dosyć głęboko zagnieżdżają się w tkance.

Jeżeli nastąpiła konwersja fagowa działa na cały organizm wytwarzając do krwi jad bakteryjny zw. egzotoksyną.

Toksyna błonicza ma zgubny wpływ na wiele narządów. Dlatego jeśli na czas nie zostanie podjęte leczenie może dojść do śmierci pacjenta. Szczególnie wrażliwy jest układ nerwowy, a co za tym idzie jego części odpowiedzialne za pracę serca. Najczęstszą przyczyną zgonów jest właśnie gwałtowne zatrzymanie krążenia.

W zależności od umiejscowienia wyróżnia się następujące postaci błonicy:

1. Błonica gardła (diphteria pharyngitis) może przebiegać w postaci umiejscowionej, zatokowej,postępującej, toksycznej i hipertoksycznej. W błonicy gardła występuje przykry zapach z ust chorego. Jest to związane z procesami gnilnymi, gdyż rozkładowi ulegają tkanki chorego.
2. Błonica krtani (laryngitis diphtherica) charakteryzuje się występowaniem błon rzekomych wyścielających wewnętrzna powierzchnię krtani objawiających się szczekającym kaszlem, chrypką, bezgłosem. W cięższych postacią może dojść do trudności w oddychaniu w wyniku zwężenia krtani. Po zainfekowaniu gardła dochodzą objawy ogólnego zatrucia organizmu. Przy braku odpowiedniej pomocy prowadzi do uduszenia się.
3. Błonica nosa, ucha i skóry to rzadko występujące postacie o łagodnym przebiegu, bez charakterystycznych objawów.

Objawy
Zazwyczaj pierwszą oznaką choroby jest kaszel o charakterze szczekającym. Dziecko może mieć trudności w oddychaniu, ponieważ tkanka łączna wokół krtani z odczynem zapalnym uciska tchawicę, a światło oskrzeli jest zatkane przez śluz. Powietrze przechodzące przez zwężone drogi oddechowe powoduje powstanie głuchego i szorstkiego odgłosu, zwanego stridorem, w czasie każdego wdechu. W czasie wydechu dźwięk ten nie występuje, podobnie jak przy świstach.

Okres inkubacji jest dość krótki i wynosi średnio 2-5 dni. Chory pozostaje zakaźny do 4 tygodni. Dotyka zwykle dzieci w wieku od 3 miesięcy do 6 lat (średnio w wieku 2 lat), u których cienkie światło tchawicy i oskrzeli są najbardziej wrażliwe na zatkanie.

Większość przypadków choroby jest łagodna i może być leczona w domu. W poważnych przypadkach zapalenia nagłośni – niezwiązanej infekcji bakteryjnej nagłośni (płatu tkanki przykrywającego wejście do tchawicy podczas połykania), której objawy mogą czasem przypominać błonicę we wczesnym stadium – może być konieczna hospitalizacja.

W celu zapobiegania chorobie przeprowadza się obowiązkowe szczepienia szczepionką skojarzoną (trójwalentną) przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi Di-Per-Te.