Epilepsja nie zawsze musi oznaczać napady drgawek

W Polsce jest około 400 tysięcy chorych na epilepsję, która w większości przypadków ujawnia się u dzieci lub nastolatków, jeszcze przed 20 rokiem życia.

Jak wynika z tekstów historycznych jest jedną z najstarszych znanych chorób człowieka: „Padaczka nie jest bardziej boska ani bardziej święta niż inne choroby, ale ma swoją przyrodzoną przyczynę...” (Hipokrates , 400 r. p.n.e.).

Co to jest epilepsja?
Choroba ta ma złożoną etiologię, towarzyszy wielu schorzeniom ośrodkowego układu nerwowego. Epilepsja charakteryzuje się gwałtownymi zaburzeniami czynności części lub całości mózgu, prowadzące do wystąpienia objawów ruchowych, czuciowych, wegetatywnych lub psychicznych. Napady padaczkowe bardzo często mają charakter drgawek, ale zdarza się, że mogą mieć różnorodny charakter. Napad trwa zwykle nie dłużej niż kilka minut.

Objawy epilepsji
Przede wszystkim napad padaczkowy rozpoczyna się nagle i przeważnie samoistnie się kończy, zaś rodzaj napadów zmienia się wraz z wiekiem.
Wśród napadów padaczkowych wyróżniamy dwie duże grupy napadów, z których każda dzieli się na podgrupy.

1. Napady pierwotnie uogólnione.
Oznacza to, że nagłe wyładowania padaczkowe komórek nerwowych występują jednocześnie w obu półkulach. Najczęstszym uogólnionym napadem padaczkowym u osób dorosłych jest tzw. napad duży (grand mai), czyli napad toniczno-kloniczny. Zaczyna się on nagłą utratą przytomności powodującą upadek chorego. Później występuje wzmożone (toniczne) napięcie mięśni całego ciała, powodujące często odgięcie głowy do tyłu i wyprężenie kończyn. Chory w tym czasie nie oddycha, wobec czego narasta sinica powiek. Po fazie tonicznej następuje faza kloniczna napadu. Drgawki obejmują kończyny i głowę. Chory zaczyna już oddychać. Podczas napadu dochodzi zwykle do przygryzienia języka oraz bezwiednego oddania moczu.

U dzieci występuje częściej tzw. napad mały (petit mai). Zazwyczaj dziecko podczas napadu przerwa wykonywaną czynność i przez kilka sekund nie nawiązuje kontaktu z otoczeniem. Ten rodzaj napadów nie prowadzi do upadku ani do pojawienie się drgawki. Wśród napadów uogólnionych wyróżniamy napady miokloniczne, które polegają na szybkich skurczach mięśni, którym może(ale nie musi) towarzyszyć utrata przytomności oraz napady atoniczne, charakteryzujące się nagłym zwiotczeniem mięśni, utratą przytomności i upadkiem.

2. Napady, które charakteryzuje ogniskowy początek.
Zatem każdy z tych napadów rozpoczyna się w określonej grupie komórek nerwowych tzw. ognisko padaczkowe. Ten rodzaj napadów nazywamy częściowymi. Wśród napadów częściowych wyróżniamy proste i złożone. W napadach częściowych prostych świadomość jest zachowana, ale pojawiają się drgawki, zaś ze względu na wiodące objawy wyróżnia się pięć głównych postaci: napady częściowe ruchowe, czuciowe, sensoryczne (zmysłowe), wegetatywne i psychiczne. Natomiast częściowe złożone mogą przebiegać jako zaburzenie świadomości występujące już na początku napadu lub początek odpowiada napadowi częściowemu prostemu z następczym przejściem w napad częściowy.

Jeżeli napady padaczkowe powtarzają się kilkakrotnie w ciągu kilku godzin, a świadomość między nimi jest zachowana mamy do czynienia z napadami gromadnymi.

Jeżeli osoba nie odzyskuje świadomości miedzy dwoma napadami mówimy o stanie padaczkowym, który może zagrażać życiu. Wówczas konieczna jest pomoc lekarska.

Napady padaczkowe mogą dotyczyć: jednej kończyny, kącika ust, obu kończyn jednej połowy ciała lub wszystkich kończyn. Napady u niemowląt charakteryzują się powolnym zgięciem tułowia. Napady bez drgawkowe charakteryzują się między innymi napadami czuciowymi, podczas których pacjent podaje dziwne odczucia dotyczące sfery smaku, węchu, a także napadami psychoruchowymi, podczas których pacjent dziwnie zachowuje (może powtarzać pewne słowa lub gesty).

Częstotliwość napadów małych jest większa niż dużych, a samo wystąpienie napadu padaczkowego jest trudne do przewidzenia. Tak naprawdę pierwszy napad padaczkowy może wystąpić u chorego w każdym wieku.