Gąbki - apteki mórz

Jest nadzieja dla kobiet w zaawansowanym stadium raka piersi.

Życie ciężko chorych pacjentek przedłuża eribulin-mesylat, substancja występująca w morskich gąbkach. Przypuszczalnie pomoże ona także cierpiącym na nowotwory jelita grubego oraz pęcherza moczowego. Specjaliści nie mają wątpliwości, że w gąbkach, osobliwych, pozornie prymitywnych morskich stworzeniach, kryją się niezliczone związki, które zabijają szkodliwe bakterie, wirusy i grzyby, zapewniają organizmowi odporność i mogą zwalczyć nowotwory, malarię, AIDS i inne choroby będące plagami rodzaju ludzkiego.

„Gąbki to prawdziwa kopalnia substancji bioaktywnych, to skarb, który medycyna dopiero zaczyna eksploatować“, opowiada z entuzjazmem dr Werner Müller, dyrektor projektu badań nad gąbkami Instytutu Chemii Fizjologicznej Uniwersytetu w Moguncji. W aptekach dostępna jest widarabina, lekarstwo przeciwko powodowanej przez wirusy opryszczce, wyprodukowane dzięki związkowi znalezionemu w morskiej gąbce. Inne preparaty przechodzą fazę testów klinicznych. Wielkie nadzieje lekarze wiążą ze związkiem eribulin-mesylat, zsyntetyzowanym w laboratoriach na wzór substancji znalezionej w gąbce Halichondria okadai (związek uzyskany w laboratorium lekko zmodyfikowano).

Badania nad tym preparatem prowadzili naukowcy brytyjscy. Okazało się, że substancja z morskiej gąbki opóźnia śmierć chorych na nowotwór piersi, który już wytworzył przerzuty. Pierwsze studia wykazały, że eribulin-mesylat zwalcza także inne rodzaje nowotworów. Lekarstwo to produkuje japońska firma Eisai, która złożyła wnioski o dopuszczenie preparatu na rynek swego kraju, a także Stanów Zjednoczonych i Unii Europejskiej. Dyrektorzy Eisai mają nadzieję, że sprzedaż tego leku z gąbek przyniesie im setki milionów dolarów rocznego zysku.

Natomiast specjaliści z Instytutu Nauk Zaawansowanych Riken wykryli silne działanie grzybobójcze theonellamidów, peptydów odkrytych w morskiej gąbce z gatunku Theonella. Substancje te zabijają grzyby, nie uszkadzając jednocześnie błon komórkowych, lecz wiążąc w nich lipidy. Powoduje to nadmierny rozrost błony i obumieranie grzyba. Japońscy eksperci liczą, że dzięki wykorzystaniu theonellamidów uda się wyprodukować środek grzybobójczy nowej generacji.

Specjaliści zwracają uwagę, że rozmaite substancje mające działanie lecznicze znajdują się w sześciu na 10 gatunków gąbek. Zanim przynajmniej niewielka część cudownych związków z gąbek zostanie wykorzystana na znaczną skalę w medycynie, naukowców czeka jeszcze mnóstwo pracy. Uzasadnione są jednak nadzieje, że apteki mórz pomogą ludziom zwalczyć groźne choroby, złagodzić cierpienia i przedłużyć życie setek tysięcy pacjentów.